巴利《小部》· 藏释

Evaṁ patiṭṭhahanaṭṭhena avijjā saṅkhārānaṁ paccayo.

Puna rāgasahagatassa kammassa vipākena paṭisandhimhi bhavo nibbattati, taṁ kammassa sabbaṁ abhiniviṭṭhaṁ aññāṇavasena ponobhavikā saṅkhārāti vuccanti, evampi avijjāpaccayā saṅkhārā atthi.

Puna pañcasu ye ca sekkhā puggalā, ye ca asaññisamāpattiṁ samāpannā, ye ca bhavagatā, ye ca antogatāyeva saṁsedajā, ye ca vā pana añño hi koci anāgāmibhūtā na cetenti na ca patthenti, tesaṁ kiṁ paccayā saṅkhārā.

Puna rāgā atthi tesaṁ saṅkhārāni upādānāni cittamanussarantiyeva avipakkavipākasamūhatā asamucchinnapaccayā tesaṁ puna ca gato bhavati.

Evampi hi avijjāpaccayā saṅkhārā.

Puna sā te na upādānā napi saṅkhārā atthi, puna tesaṁ satta anusayā asamūhatā asamucchinnā tadārammaṇaṁ bhavati.

Viññāṇassa patiṭṭhāya viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ.

Evampi avijjāpaccayā saṅkhārā.

Puna sā yaṁ kiñci kammaṁ ācayagāmi sabbaṁ taṁ avijjāvasena abhisaṅkhariyati taṇhāvasena ca allīyati aññāṇavasena ca tattha ādīnavampi na jānāti.

Tadeva viññāṇabījaṁ bhavati, sāyeva taṇhāsineho bhavati.

Sāyeva avijjā sammohoti.

Evampi avijjāpaccayā saṅkhārā vattabbā.

Iti imehi ākārehi avijjā saṅkhārānaṁ paccayo.

Tattha avijjāya hetu ayoniso manasikāro paccayo hoti.

Tattha abhicchedo ayaṁ tattha tatiyaṁ balaṁ nivatti, ayaṁ paṭisandhi.

Tattha punabbhavo yo avecchedo asamugghātanaṭṭhena ayaṁ anusayo.

Yathā paṭākaṁ vā sāṭakaṁ vā dve janā pīḷesu ca ekā vā balaṁ vā assa nivāṭassesu, na pana pīḷesu soseyya.

Tattha yaṁ sinehā āpodhātu anupullanā sosetabbā.

Uṇhadhātumāgamma sace puna taṁ ākāse nikkhipeyya taṁ ussāvena yebhuyyataraṁ sinehamāpajjeyya, na hi anāgamma tejodhātuṁ parisesaṁ gaccheyya.

Evameva bhavaggaparamāpi samāpatti na anurūpassa samugghātāya saṁvattati.

Te hi ālayanti sammasanti, na ca taṇhāya taṇhāpahānaṁ gacchanti.

Tattha so asamugghāto.

Avijjāya anusayo ca cittassa sampalibodho, idaṁ pariyuṭṭhānaṁ.

Yathābhūtaṁ viññāṇassa appaṭivedho ayaṁ avijjāāsavo avijjāviññāṇabījaṁ bhavati.

Yaṁ bījaṁ so hetu na samucchijjati, asamucchijjanto paṭisandehati.

Paṭisandahanto na samugghātaṁ gacchati.

Asamugghātaṁ cittaṁ pariyonahati, pariyonaddhacitto yathābhūtaṁ nappajānāti, iti saññāṇassa sāsavattho, avijjattho, hetuattho, avacchedattho, anivattiattho, phalattho paṭisandhiattho, punabbhavattho, asamugghātattho, anusayattho, pariyuṭṭhānattho, apaṭivedhanattho.

Ettāvatā avijjāya khettaṁ niddiṭṭhaṁ bhavati.

Ayaṁ vuccate parikkhāro nāma hāro.

Tattha katamo <b>samāropano hāro</b>?

Ugghaṭitamhi tamhi santañceva ca naṁ vitthāraṁ pana vattabbaṁ.

Vitthāravidhaṁ cittaññā ayaṁ samāropano hāro.

Tattha nāmaniddeso upaghaṭakā vatthuniddeso vevacanaṁ vatthubhūto vitthāro.

Yathā kiṁ, yā bhikkhūnaṁ vattato pahātabbo, ayaṁ upaghaṭanā.

Tattha katamo samāropano?

Kiñci na vattabbaṁ, rūparāgaṁ vā nāmavantapahātabbaṁ.

Yāva viññāṇanti vitthārena kātabbāni.

Avijjā tā opammena paññāpetabbā, ayaṁ samāropano.

Nissitacittassa ca mattiko ca nissayo taṇhā ca diṭṭhi ca.

Tattha diṭṭhi avijjā taṇhā saṅkhārā.

Tattha diṭṭhipaccayā taṇhā ime avijjāpaccayā saṅkhārā.

Tattha nissitaṁ viññāṇaṁ idaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ yāva jarāmaraṇaṁ, idaṁ saṅkhittena bhāsite avasiṭṭhaṁ paropayati.

Anissitassa calitaṁ natthīti tassa evaṁ diṭṭhiyā taṇhāya ca pahānaṁ tattha diṭṭhiavijjānirodhāya bhūtaṁ viññāṇaṁ sarāgaṭṭhāniyesu dhammesu taṁ taṁ dhammaṁ upecca aññaṁ dhammaṁ dhāvati makkaṭopamatāya, atha khvassa parittesu dhammesu sarāgaṭṭhāniyesu chandarāgo natthi kuto tato calanā, adhimattesu sattesu cittaṁ nivessayati taṁ apatiṭṭhitaṁ viññāṇaṁ anāhāraṁ nirujjhati viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho yāva jarāmaraṇanirodho.

Ayaṁ samāropano.

Tattha rāgavasena viññāṇassa calitaṁ sapariggaho, tasmiṁ calite asati yo parikilesopacāro tividho aggi paṭippassaddho bhavati.

Tenāha calite asante passaddhi hoti.

Tattha yaṁ samāropanā passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, sukhino cittaṁ samādhiyati.

Yāva vimuttitamiti ñāṇadassanaṁ bhavati.

So āsavānaṁ khayā ca vimutti no upapajjati.

Tassa upapattissa āgatigatiyā asantiyā nevidha na huraṁ na ubhayamantarena.

Esevanto dukkhassāti anupādisesā nibbānadhātu.

Idamassa suttassa majjhe samāropitaṁ paṭiccasamuppāde ca vimuttiyaṁ ca yogo na ca etaṁ tassa saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ vibhajjanti.

Ayaṁ vuccate samāropano hāro.

Na ca saṅkilesabhāgiyena suttena saṅkilesabhāgiyo ye ca dhammā samāropayitabbā nāññe.

Evaṁ vāsanābhāgiye nibbedhabhāgiye, ayaṁ samāropano hāro.

Ime soḷasa hārā.

Suvīrassa mahākaccāyanassa jambuvanavāsino peṭakopadese hāravibhaṅgo nāma pañcamā bhūmi.