上座部《分别论》（巴利原文）

Cattāro khandhā siyā sahetukā, siyā ahetukā.

Rūpakkhandho hetuvippayutto.

Cattāro khandhā siyā hetusampayuttā, siyā hetuvippayuttā.

Rūpakkhandho na vattabbo—

“hetu ceva sahetuko cā”tipi, “sahetuko ceva na ca hetū”tipi.

Tayo khandhā na vattabbā—

“hetū ceva sahetukā cā”ti, siyā sahetukā ceva na ca hetū, siyā na vattabbā—“sahetukā ceva na ca hetū”ti.

Saṅkhārakkhandho siyā hetu ceva sahetuko ca, siyā sahetuko ceva na ca hetu, siyā na vattabbo—“hetu ceva sahetuko cā”tipi, “sahetuko ceva na ca hetū”tipi.

Rūpakkhandho na vattabbo—

“hetu ceva hetusampayutto cā”tipi, “hetusampayutto ceva na ca hetū”tipi.

Tayo khandhā na vattabbā—

“hetū ceva hetusampayuttā cā”ti, siyā hetusampayuttā ceva na ca hetū, siyā na vattabbā—“hetusampayuttā ceva na ca hetū”ti.

Saṅkhārakkhandho siyā hetu ceva hetusampayutto ca, siyā hetusampayutto ceva na ca hetu, siyā na vattabbo—“hetu ceva hetusampayutto cā”tipi, “hetusampayutto ceva na ca hetū”tipi.

Rūpakkhandho na hetu ahetuko.

Tayo khandhā siyā na hetū sahetukā, siyā na hetū ahetukā.

Saṅkhārakkhandho siyā na hetu sahetuko, siyā na hetu ahetuko, siyā na vattabbo—“na hetu sahetuko”tipi, “na hetu ahetuko”tipi.

3.2.2. Cūḷantaraduka

Sappaccayā, saṅkhatā.

Cattāro khandhā anidassanā.

Rūpakkhandho siyā sanidassano, siyā anidassano.

Cattāro khandhā appaṭighā.

Rūpakkhandho siyā sappaṭigho, siyā appaṭigho.

Rūpakkhandho rūpaṁ.

Cattāro khandhā arūpā.

Rūpakkhandho lokiyo.

Cattāro khandhā siyā lokiyā, siyā lokuttarā;

kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā.

3.2.3. Āsavagocchaka

Cattāro khandhā no āsavā.

Saṅkhārakkhandho siyā āsavo, siyā no āsavo.

Rūpakkhandho sāsavo.

Cattāro khandhā siyā sāsavā, siyā anāsavā.

Rūpakkhandho āsavavippayutto.

Cattāro khandhā siyā āsavasampayuttā, siyā āsavavippayuttā.

Rūpakkhandho na vattabbo—

“āsavo ceva sāsavo cā”ti, sāsavo ceva no ca āsavo.

Tayo khandhā na vattabbā—

“āsavā ceva sāsavā cā”ti, siyā sāsavā ceva no ca āsavā, siyā na vattabbā—“sāsavā ceva no ca āsavā”ti.

Saṅkhārakkhandho siyā āsavo ceva sāsavo ca, siyā sāsavo ceva no ca āsavo, siyā na vattabbo—“āsavo ceva sāsavo cā”tipi, “sāsavo ceva no ca āsavo”tipi.

Rūpakkhandho na vattabbo—

“āsavo ceva āsavasampayutto cā”tipi, “āsavasampayutto ceva no ca āsavo”tipi.

Tayo khandhā na vattabbā—

“āsavā ceva āsavasampayuttā cā”ti, siyā āsavasampayuttā ceva no ca āsavā, siyā na vattabbā—“āsavasampayuttā ceva no ca āsavā”ti.

Saṅkhārakkhandho siyā āsavo ceva āsavasampayutto ca, siyā āsavasampayutto ceva no ca āsavo, siyā na vattabbo—“āsavo ceva āsavasampayutto cā”tipi, “āsavasampayutto ceva no ca āsavo”tipi.

Rūpakkhandho āsavavippayuttasāsavo.

Cattāro khandhā siyā āsavavippayuttasāsavā, siyā āsavavippayuttaanāsavā, siyā na vattabbā—“āsavavippayuttasāsavā”tipi, “āsavavippayuttaanāsavā”tipi.

3.2.4. Saṁyojanagocchaka

Cattāro khandhā no saṁyojanā.

Saṅkhārakkhandho siyā saṁyojanaṁ, siyā no saṁyojanaṁ.

Rūpakkhandho saṁyojaniyo.

Cattāro khandhā siyā saṁyojaniyā, siyā asaṁyojaniyā.

Rūpakkhandho saṁyojanavippayutto.

Cattāro khandhā siyā saṁyojanasampayuttā, siyā saṁyojanavippayuttā.

Rūpakkhandho na vattabbo—

“saṁyojanañceva saṁyojaniyo cā”ti, saṁyojaniyo ceva no ca saṁyojanaṁ.

Tayo khandhā na vattabbā—

“saṁyojanā ceva saṁyojaniyā cā”ti, siyā saṁyojaniyā ceva no ca saṁyojanā, siyā na vattabbā—“saṁyojaniyā ceva no ca saṁyojanā”ti.

Saṅkhārakkhandho siyā saṁyojanañceva saṁyojaniyo ca, siyā saṁyojaniyo ceva no ca saṁyojanaṁ, siyā na vattabbo—“saṁyojanañceva saṁyojaniyo cā”tipi, “saṁyojaniyo ceva no ca saṁyojanan”tipi.

Rūpakkhandho na vattabbo—

“saṁyojanañceva saṁyojanasampayutto cā”tipi, “saṁyojanasampayutto ceva no ca saṁyojanan”tipi.

Tayo khandhā na vattabbā—

“saṁyojanā ceva saṁyojanasampayuttā cā”ti, siyā saṁyojanasampayuttā ceva no ca saṁyojanā, siyā na vattabbā—“saṁyojanasampayuttā ceva no ca saṁyojanā”ti.

Saṅkhārakkhandho siyā saṁyojanañceva saṁyojanasampayutto ca, siyā saṁyojanasampayutto ceva no ca saṁyojanaṁ, siyā na vattabbo—“saṁyojanañceva saṁyojanasampayutto cā”tipi, “saṁyojanasampayutto ceva no ca saṁyojanan”tipi.

Rūpakkhandho saṁyojanavippayuttasaṁyojaniyo.

Cattāro khandhā siyā saṁyojanavippayuttasaṁyojaniyā, siyā saṁyojanavippayuttaasaṁyojaniyā, siyā na vattabbā—“saṁyojanavippayuttasaṁyojaniyā”tipi, “saṁyojanavippayuttaasaṁyojaniyā”tipi.

3.2.5. Ganthagocchaka

Cattāro khandhā no ganthā.

Saṅkhārakkhandho siyā gantho, siyā no gantho.

Rūpakkhandho ganthaniyo.

Cattāro khandhā siyā ganthaniyā, siyā aganthaniyā.

Rūpakkhandho ganthavippayutto.

Cattāro khandhā siyā ganthasampayuttā, siyā ganthavippayuttā.

Rūpakkhandho na vattabbo—

“gantho ceva ganthaniyo cā”ti, ganthaniyo ceva no ca gantho.

Tayo khandhā na vattabbā—

“ganthā ceva ganthaniyā cā”ti, siyā ganthaniyā ceva no ca ganthā, siyā na vattabbā—“ganthaniyā ceva no ca ganthā”ti.

Saṅkhārakkhandho siyā gantho ceva ganthaniyo ca, siyā ganthaniyo ceva no ca gantho, siyā na vattabbo—“gantho ceva ganthaniyo cā”tipi, “ganthaniyo ceva no ca gantho”tipi.

Rūpakkhandho na vattabbo—

“gantho ceva ganthasampayutto cā”tipi, “ganthasampayutto ceva no ca gantho”tipi.

Tayo khandhā na vattabbā—

“ganthā ceva ganthasampayuttā cā”ti, siyā ganthasampayuttā ceva no ca ganthā, siyā na vattabbā—“ganthasampayuttā ceva no ca ganthā”ti.

Saṅkhārakkhandho siyā gantho ceva ganthasampayutto ca, siyā ganthasampayutto ceva no ca gantho, siyā na vattabbo—“gantho ceva ganthasampayutto cā”tipi, “ganthasampayutto ceva no ca gantho”tipi.

Rūpakkhandho ganthavippayuttaganthaniyo.

Cattāro khandhā siyā ganthavippayuttaganthaniyā, siyā ganthavippayuttaaganthaniyā, siyā na vattabbā—“ganthavippayuttaganthaniyā”tipi, “ganthavippayuttaaganthaniyā”tipi.

3.2.6. Oghayoganīvaraṇagocchaka

Cattāro khandhā no oghā …pe…

no yogā …pe…

no nīvaraṇā.

Saṅkhārakkhandho siyā nīvaraṇaṁ, siyā no nīvaraṇaṁ.

Rūpakkhandho nīvaraṇiyo.

Cattāro khandhā siyā nīvaraṇiyā, siyā anīvaraṇiyā.

Rūpakkhandho nīvaraṇavippayutto.

Cattāro khandhā siyā nīvaraṇasampayuttā, siyā nīvaraṇavippayuttā.

Rūpakkhandho na vattabbo—

“nīvaraṇañceva nīvaraṇiyo cā”ti, “nīvaraṇiyo ceva no ca nīvaraṇaṁ”.

Tayo khandhā na vattabbā—

“nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā cā”ti, siyā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā, siyā na vattabbā—“nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā”ti.

Saṅkhārakkhandho siyā nīvaraṇañceva nīvaraṇiyo ca, siyā nīvaraṇiyo ceva no ca nīvaraṇaṁ, siyā na vattabbo—“nīvaraṇañceva nīvaraṇiyo cā”tipi, “nīvaraṇiyo ceva no ca nīvaraṇan”tipi.

Rūpakkhandho na vattabbo—

“nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayutto cā”tipi, “nīvaraṇasampayutto ceva no ca nīvaraṇan”tipi.

Tayo khandhā na vattabbā—

“nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā cā”ti, siyā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā, siyā na vattabbā—“nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā”ti.

Saṅkhārakkhandho siyā nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayutto ca, siyā nīvaraṇasampayutto ceva no ca nīvaraṇaṁ, siyā na vattabbo—“nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayutto cā”tipi, “nīvaraṇasampayutto ceva no ca nīvaraṇan”tipi.

Rūpakkhandho nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyo.

Cattāro khandhā siyā nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyā, siyā nīvaraṇavippayuttaanīvaraṇiyā, siyā na vattabbā—“nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyā”tipi, “nīvaraṇavippayuttaanīvaraṇiyā”tipi.

3.2.9. Parāmāsagocchaka

Cattāro khandhā no parāmāsā.

Saṅkhārakkhandho siyā parāmāso, siyā no parāmāso.

Rūpakkhandho parāmaṭṭho.

Cattāro khandhā siyā parāmaṭṭhā, siyā aparāmaṭṭhā.

Rūpakkhandho parāmāsavippayutto.

Tayo khandhā siyā parāmāsasampayuttā, siyā parāmāsavippayuttā.

Saṅkhārakkhandho siyā parāmāsasampayutto, siyā parāmāsavippayutto, siyā na vattabbo—“parāmāsasampayutto”tipi, “parāmāsavippayutto”tipi.

Rūpakkhandho na vattabbo—

“parāmāso ceva parāmaṭṭho cā”ti, parāmaṭṭho ceva no ca parāmāso.

Tayo khandhā na vattabbā—

“parāmāsā ceva parāmaṭṭhā cā”ti, siyā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā, siyā na vattabbā—“parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā”ti.

Saṅkhārakkhandho siyā parāmāso ceva parāmaṭṭho ca, siyā parāmaṭṭho ceva no ca parāmāso, siyā na vattabbo—“parāmāso ceva parāmaṭṭho cā”tipi, “parāmaṭṭho ceva no ca parāmāso”tipi.

Rūpakkhandho parāmāsavippayuttaparāmaṭṭho.

Cattāro khandhā siyā parāmāsavippayuttaparāmaṭṭhā, siyā parāmāsavippayuttaaparāmaṭṭhā, siyā na vattabbā—“parāmāsavippayuttaparāmaṭṭhā”tipi, “parāmāsavippayuttaaparāmaṭṭhā”tipi.