上座部《分别论》（巴利原文）

Parapuggalaṁ upanidhāya yathā so khattiyo iminā tathāhaṁ khattiyosmīti vā, yathā so brāhmaṇo iminā tathāhaṁ brāhmaṇosmīti vā …pe…

yathā so nevasaññīnāsaññī iminā tathāhaṁ nevasaññīnāsaññīsmīti vā—

evaṁ iminā evasmīti hoti.

Kathañca iminā aññathāsmīti hoti?

Parapuggalaṁ upanidhāya yathā so khattiyo iminā nāhaṁ tathā khattiyosmīti vā, yathā so brāhmaṇo iminā nāhaṁ tathā brāhmaṇosmīti vā …pe…

yathā so nevasaññīnāsaññī iminā nāhaṁ tathā nevasaññīnāsaññīsmīti vā—

evaṁ iminā aññathāsmīti hoti.

Kathañca iminā bhavissanti hoti?

Kañci dhammaṁ avakāriṁ karitvā rūpaṁ …

vedanaṁ …

saññaṁ …

saṅkhāre …

viññāṇaṁ iminā bhavissanti chandaṁ paṭilabhati, iminā bhavissanti mānaṁ paṭilabhati, iminā bhavissanti diṭṭhiṁ paṭilabhati.

Tasmiṁ sati imāni papañcitāni honti—

iminā itthaṁ bhavissanti vā, iminā evaṁ bhavissanti vā, iminā aññathā bhavissanti vā.

Kathañca iminā itthaṁ bhavissanti hoti?

Iminā khattiyo bhavissanti vā …pe… iminā arūpī bhavissanti vā, iminā saññī bhavissanti vā, iminā asaññī bhavissanti vā, iminā nevasaññīnāsaññī bhavissanti vā—

evaṁ iminā itthaṁ bhavissanti hoti.

Kathañca iminā evaṁ bhavissanti hoti?

Parapuggalaṁ upanidhāya yathā so khattiyo iminā tathāhaṁ khattiyo bhavissanti vā, yathā so brāhmaṇo iminā tathāhaṁ brāhmaṇo bhavissanti vā …pe…

yathā so nevasaññīnāsaññī iminā tathāhaṁ nevasaññīnāsaññī bhavissanti vā—

evaṁ iminā evaṁ bhavissanti hoti.

Kathañca iminā aññathā bhavissanti hoti?

Parapuggalaṁ upanidhāya yathā so khattiyo iminā nāhaṁ tathā khattiyo bhavissanti vā, yathā so brāhmaṇo iminā nāhaṁ tathā brāhmaṇo bhavissanti vā …pe…

yathā so nevasaññīnāsaññī iminā nāhaṁ tathā nevasaññīnāsaññī bhavissanti vā—

evaṁ iminā aññathā bhavissanti hoti.

Kathañca iminā asasmīti hoti?

Kañci dhammaṁ avakāriṁ karitvā rūpaṁ …pe…

vedanaṁ …pe…

saññaṁ …pe…

saṅkhāre …pe…

viññāṇaṁ iminā niccosmi dhuvosmi sassatosmi avipariṇāmadhammosmīti—

evaṁ iminā asasmīti hoti.

Kathañca iminā sātasmīti hoti?

Kañci dhammaṁ avakāriṁ karitvā rūpaṁ …pe…

vedanaṁ … saññaṁ … saṅkhāre … viññāṇaṁ iminā ucchijjissāmi vinassissāmi na bhavissāmīti—

evaṁ iminā sātasmīti hoti.

Kathañca iminā siyanti hoti?

Kañci dhammaṁ avakāriṁ karitvā rūpaṁ …pe…

vedanaṁ …pe…

saññaṁ …pe…

saṅkhāre …pe…

viññāṇaṁ iminā siyanti chandaṁ paṭilabhati, iminā siyanti mānaṁ paṭilabhati, iminā siyanti diṭṭhiṁ paṭilabhati.

Tasmiṁ sati imāni papañcitāni honti—

iminā itthaṁ siyanti vā, iminā evaṁ siyanti vā, iminā aññathā siyanti vā.

Kathañca iminā itthaṁ siyanti hoti?

Iminā khattiyo siyanti vā, iminā brāhmaṇo siyanti vā, iminā vesso siyanti vā, iminā suddo siyanti vā, iminā gahaṭṭho siyanti vā, iminā pabbajito siyanti vā, iminā devo siyanti vā, iminā manusso siyanti vā, iminā rūpī siyanti vā, iminā arūpī siyanti vā, iminā saññī siyanti vā, iminā asaññī siyanti vā, iminā nevasaññīnāsaññī siyanti vā—

evaṁ iminā itthaṁ siyanti hoti.

Kathañca iminā evaṁ siyanti hoti?

Parapuggalaṁ upanidhāya yathā so khattiyo iminā tathāhaṁ khattiyo siyanti vā, yathā so brāhmaṇo iminā tathāhaṁ brāhmaṇo siyanti vā …pe…

yathā so nevasaññīnāsaññī iminā tathāhaṁ nevasaññīnāsaññī siyanti vā—

evaṁ iminā evaṁ siyanti hoti.

Kathañca iminā aññathā siyanti hoti?

Parapuggalaṁ upanidhāya yathā so khattiyo iminā nāhaṁ tathā khattiyo siyanti vā, yathā so brāhmaṇo iminā nāhaṁ tathā brāhmaṇo siyanti vā …pe…

yathā so nevasaññīnāsaññī iminā nāhaṁ tathā nevasaññīnāsaññī siyanti vā—

evaṁ iminā aññathā siyanti hoti.

Kathañca iminā apāhaṁ siyanti hoti?

Kañci dhammaṁ avakāriṁ karitvā rūpaṁ …pe…

vedanaṁ …

saññaṁ …

saṅkhāre …

viññāṇaṁ iminā apāhaṁ siyanti chandaṁ paṭilabhati, iminā apāhaṁ siyanti mānaṁ paṭilabhati, iminā apāhaṁ siyanti diṭṭhiṁ paṭilabhati.

Tasmiṁ sati imāni papañcitāni honti—

iminā apāhaṁ itthaṁ siyanti vā, iminā apāhaṁ evaṁ siyanti vā, iminā apāhaṁ aññathā siyanti vā.

Kathañca iminā apāhaṁ itthaṁ siyanti hoti?

Iminā apāhaṁ khattiyo siyanti vā, iminā apāhaṁ brāhmaṇo siyanti vā, iminā apāhaṁ vesso siyanti vā, iminā apāhaṁ suddo siyanti vā, iminā apāhaṁ gahaṭṭho siyanti vā, iminā apāhaṁ pabbajito siyanti vā, iminā apāhaṁ devo siyanti vā, iminā apāhaṁ manusso siyanti vā, iminā apāhaṁ rūpī siyanti vā, iminā apāhaṁ arūpī siyanti vā, iminā apāhaṁ saññī siyanti vā, iminā apāhaṁ asaññī siyanti vā, iminā apāhaṁ nevasaññīnāsaññī siyanti vā—

evaṁ iminā apāhaṁ itthaṁ siyanti hoti.

Kathañca iminā apāhaṁ evaṁ siyanti hoti?

Parapuggalaṁ upanidhāya yathā so khattiyo iminā apāhaṁ tathā khattiyo siyanti vā, yathā so brāhmaṇo iminā apāhaṁ tathā brāhmaṇo siyanti vā …pe…

yathā so nevasaññīnāsaññī iminā apāhaṁ tathā nevasaññīnāsaññī siyanti vā—

evaṁ iminā apāhaṁ evaṁ siyanti hoti.

Kathañca iminā apāhaṁ aññathā siyanti hoti?

Parapuggalaṁ upanidhāya yathā so khattiyo iminā apāhaṁ na tathā khattiyo siyanti vā, yathā so brāhmaṇo iminā apāhaṁ na tathā brāhmaṇo siyanti vā …pe…

yathā so nevasaññīnāsaññī iminā apāhaṁ na tathā nevasaññīnāsaññī siyanti vā—

evaṁ iminā apāhaṁ aññathā siyanti hoti.

Imāni aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni bāhirassa upādāya.

Iti imāni aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni ajjhattikassa upādāya, imāni aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni bāhirassa upādāya, tadekajjhaṁ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā chattiṁsa taṇhāvicaritāni honti.

Iti evarūpāni atītāni chattiṁsa taṇhāvicaritāni, anāgatāni chattiṁsa taṇhāvicaritāni, paccuppannāni chattiṁsa taṇhāvicaritāni, tadekajjhaṁ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā aṭṭhataṇhāvicaritasataṁ hoti.

Tattha katamāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle veyyākaraṇe vuttāni bhagavatā?

Cattāro sassatavādā, cattāro ekaccasassatikā, cattāro antānantikā, cattāro amarāvikkhepikā, dve adhiccasamuppannikā, soḷasa saññīvādā, aṭṭha asaññīvādā, aṭṭha nevasaññīnāsaññīvādā, satta ucchedavādā, pañca diṭṭhadhammanibbānavādā—

imāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle veyyākaraṇe vuttāni bhagavatāti.

Khuddakavatthuvibhaṅgo niṭṭhito.