上座部《分别论》（巴利原文）

Tattha katamāni satta duccaritāni?

Pāṇātipāto, adinnādānaṁ, kāmesumicchācāro, musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo—

imāni satta duccaritāni.

Tattha katame satta mānā?

Māno, atimāno, mānātimāno, omāno, adhimāno, asmimāno, micchāmāno—

ime satta mānā.

Tattha katamā satta diṭṭhiyo?

Idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁvādī hoti evaṁdiṭṭhī—

“yato kho, bho, ayaṁ attā rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo kāyassa bhedā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, ettāvatā kho bho, ayaṁ attā sammā samucchinno hotī”ti.

Ittheke sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti.

Tamañño evamāha—

“atthi kho, bho, eso attā yaṁ tvaṁ vadesi.

‘Neso natthī’ti vadāmi.

No ca kho, bho, ayaṁ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti.

Atthi kho bho añño attā dibbo rūpī kāmāvacaro kabaḷīkārabhakkho.

Taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi.

Tamahaṁ jānāmi passāmi.

So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā sammāsamucchinno hotī”ti.

Ittheke bho sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti.

Tamañño evamāha—

“atthi kho, bho, eso attā yaṁ tvaṁ vadesi.

‘Neso natthī’ti vadāmi.

No ca kho, bho, ayaṁ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti.

Atthi kho, bho, añño attā dibbo rūpī manomayo sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo.

Taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi.

Tamahaṁ jānāmi passāmi.

So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā sammā samucchinno hotī”ti.

Ittheke sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti.

Tamañño evamāha—

“atthi kho, bho, eso attā yaṁ tvaṁ vadesi.

‘Neso natthī’ti vadāmi.

No ca kho, bho, ayaṁ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti.

Atthi kho, bho, añño attā sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanūpago.

Taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi.

Tamahaṁ jānāmi passāmi.

So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā sammā samucchinno hotī”ti.

Ittheke sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti.

Tamañño evamāha—

“atthi kho, bho, eso attā yaṁ tvaṁ vadesi.

‘Neso natthī’ti vadāmi.

No ca kho, bho, ayaṁ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti.

Atthi kho, bho, añño attā sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma anantaṁ viññāṇanti viññāṇañcāyatanūpago.

Taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi.

Tamahaṁ jānāmi passāmi.

So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā sammā samucchinno hotī”ti.

Ittheke sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti.

Tamañño evamāha—

“atthi kho, bho, eso attā yaṁ tvaṁ vadesi.

‘Neso natthī’ti vadāmi.

No ca kho, bho, ayaṁ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti.

Atthi kho, bho, añño attā sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanūpago.

Taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi.

Tamahaṁ jānāmi passāmi.

So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā sammā samucchinno hotī”ti.

Ittheke sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti.

Tamañño evamāha—

“atthi kho pana eso attā yaṁ tvaṁ vadesi.

‘Neso natthī’ti vadāmi.

No ca kho, bho, ayaṁ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti.

Atthi kho, bho, añño attā sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanūpago.

Taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi.

Tamahaṁ jānāmi passāmi.

So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā sammā samucchinno hotī”ti.

Ittheke sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti.

Imā satta diṭṭhiyo.

Sattakaṁ.

8. Aṭṭhakaniddesa

Tattha katamāni aṭṭha kilesavatthūni?

Lobho, doso, moho, māno, diṭṭhi, vicikicchā, thinaṁ, uddhaccaṁ—

imāni aṭṭha kilesavatthūni.

Tattha katamāni aṭṭha kusītavatthūni?

Idha bhikkhunā kammaṁ kātabbaṁ hoti.

Tassa evaṁ hoti—

“kammaṁ kho me kātabbaṁ bhavissati.

Kammaṁ kho pana me karontassa kāyo kilamissati.

Handāhaṁ nipajjāmī”ti.

So nipajjati; na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.

Idaṁ paṭhamaṁ kusītavatthu.

Puna caparaṁ bhikkhunā kammaṁ kataṁ hoti.

Tassa evaṁ hoti—

“ahaṁ kho kammaṁ akāsiṁ.

Kammaṁ kho pana me karontassa kāyo kilanto.

Handāhaṁ nipajjāmī”ti.

So nipajjati; na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.

Idaṁ dutiyaṁ kusītavatthu.

Puna caparaṁ bhikkhunā maggo gantabbo hoti.

Tassa evaṁ hoti—

“maggo kho me gantabbo bhavissati.

Maggaṁ kho pana me gacchantassa kāyo kilamissati.

Handāhaṁ nipajjāmī”ti.

So nipajjati; na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.

Idaṁ tatiyaṁ kusītavatthu.

Puna caparaṁ bhikkhunā maggo gato hoti.

Tassa evaṁ hoti—

“ahaṁ kho maggaṁ agamāsiṁ.

Maggaṁ kho pana me gacchantassa kāyo kilanto.

Handāhaṁ nipajjāmī”ti.

So nipajjati; na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.

Idaṁ catutthaṁ kusītavatthu.

Puna caparaṁ bhikkhu gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ.

Tassa evaṁ hoti—

“ahaṁ kho gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto nālatthaṁ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ.

Tassa me kāyo kilanto akammañño.

Handāhaṁ nipajjāmī”ti.

So nipajjati; na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.

Idaṁ pañcamaṁ kusītavatthu.

Puna caparaṁ bhikkhu gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ.

Tassa evaṁ hoti—

“ahaṁ kho gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto alatthaṁ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ.

Tassa me kāyo kilanto akammañño māsācitaṁ maññe.

Handāhaṁ nipajjāmī”ti.

So nipajjati; na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.

Idaṁ chaṭṭhaṁ kusītavatthu.

Puna caparaṁ bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho.

Tassa evaṁ hoti—

“uppanno kho me ayaṁ appamattako ābādho.

Atthi kappo nipajjituṁ.

Handāhaṁ nipajjāmī”ti.

So nipajjati; na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.

Idaṁ sattamaṁ kusītavatthu.