巴利《小部》· 小义释

Kathañca, sāriputta, vimuttacitto hoti?

Idha, sāriputta, bhikkhu ajjhattaṁ kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

Tassa kāye kāyānupassino viharato cittaṁ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi.

Vedanāsu …pe…

citte …

dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

Tassa dhammesu dhammānupassino viharato cittaṁ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi.

Evaṁ kho, sāriputta, bhikkhu vimuttacitto hoti.

Vimuttacittattā khvāhaṁ, sāriputta, mahāpurisoti vadāmi, avimuttacittattā no mahāpurisoti vadāmī”ti—

taṁ brūmi mahāpurisoti.

<b>So idha sibbinimaccagā</b>ti sibbinī vuccati taṇhā.

Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ, yassesā sibbinī taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā.

So sibbiniṁ taṇhaṁ accagā upaccagā atikkanto samatikkanto vītivattoti—

so idha sibbinimaccagā.

Tenāha bhagavā—

“So ubhantamabhiññāya,

Majjhe mantā na lippati;

Taṁ brūmi mahāpurisoti,

So idha sibbinimaccagā”ti.

Saha gāthāpariyosānā ye te brāhmaṇena saddhiṁ ekacchandā ekapayogā ekādhippāyā ekavāsanavāsitā, tesaṁ anekapāṇasahassānaṁ virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—

“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.

Tassa brāhmaṇassa anupādāya āsavehi cittaṁ vimucci.

Saha arahattappattā ajinajaṭāvākacīratidaṇḍakamaṇḍalukesā ca massū ca antarahitā.

Bhaṇḍukāsāyavatthavasano saṅghāṭipattacīvaradharo anvatthapaṭipattiyā pañjaliko bhagavantaṁ namassamāno nisinno hoti—

“satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmī”ti.

Tissametteyyamāṇavapucchāniddeso dutiyo.