巴利《小部》· 小义释

<b>Bhadrāvudhā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.

<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—

bhadrāvudhāti bhagavā.

<b>Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe</b>ti.

<b>Uddhan</b>ti anāgataṁ;

<b>adho</b>ti atītaṁ;

<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti paccuppannaṁ.

<b>Uddhan</b>ti devaloko;

<b>adho</b>ti nirayaloko;

<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti manussaloko.

Atha vā <b>uddhan</b>ti kusalā dhammā;

<b>adho</b>ti akusalā dhammā;

<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti abyākatā dhammā.

<b>Uddhan</b>ti arūpadhātu;

<b>adho</b>ti kāmadhātu;

<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti rūpadhātu.

<b>Uddhan</b>ti sukhā vedanā;

<b>adho</b>ti dukkhā vedanā;

<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti adukkhamasukhā vedanā.

<b>Uddhan</b>ti uddhaṁ pādatalā;

<b>adho</b>ti adho kesamatthakā;

<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti vemajjheti—

uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe.

<b>Yaṁ yañhi lokasmimupādiyantī</b>ti yaṁ yaṁ rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ ādiyanti upādiyanti gaṇhanti parāmasanti abhinivisanti.

<b>Lokasmin</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloketi—

yaṁ yañhi lokasmimupādiyanti.

<b>Teneva māro anveti jantun</b>ti teneva kammābhisaṅkhāravasena paṭisandhiko khandhamāro dhātumāro āyatanamāro gatimāro upapattimāro paṭisandhimāro bhavamāro saṁsāramāro vaṭṭamāro anveti anugacchati anvāyiko hoti.

<b>Jantun</b>ti sattaṁ janaṁ naraṁ mānavaṁ posaṁ puggalaṁ jīvaṁ jāguṁ jantuṁ indaguṁ manujanti—

teneva māro anveti jantuṁ.

Tenāha bhagavā—

“Ādānataṇhaṁ vinayetha sabbaṁ,

(bhadrāvudhāti bhagavā)

Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;

Yaṁ yañhi lokasmimupādiyanti,

Teneva māro anveti jantun”ti.

<b>Tasmā pajānaṁ na upādiyetha,</b>

<b>Bhikkhu sato kiñcanaṁ sabbaloke;</b>

<b>Ādānasatte iti pekkhamāno,</b>

<b>Pajaṁ imaṁ maccudheyye visattaṁ. </b>

<b>Tasmā pajānaṁ na upādiyethā</b>ti.

<b>Tasmā</b>ti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā, etaṁ ādīnavaṁ sampassamāno ādānataṇhāyāti—

tasmā.

<b>Pajānan</b>ti jānanto pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto “sabbe saṅkhārā aniccā”ti …pe…

“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti jānanto pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto.

<b>Na upādiyethā</b>ti rūpaṁ nādiyeyya na upādiyeyya na gaṇheyya na parāmaseyya nābhiniviseyya;

vedanaṁ …pe…

saññaṁ …

saṅkhāre …

viññāṇaṁ …

gatiṁ …

upapattiṁ …

paṭisandhiṁ …

bhavaṁ …

saṁsāraṁ …

vaṭṭaṁ nādiyeyya na upādiyeyya na gaṇheyya na parāmaseyya nābhiniviseyyāti—

tasmā pajānaṁ na upādiyetha.

<b>Bhikkhu sato kiñcanaṁ sabbaloke</b>ti.

<b>Bhikkhū</b>ti puthujjanakalyāṇako vā bhikkhu, sekkho vā bhikkhu.

<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—

kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…

so vuccati satoti—

bhikkhu sato.

<b>Kiñcanan</b>ti kiñci rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ.

<b>Sabbaloke</b>ti sabbaapāyaloke sabbamanussaloke sabbadevaloke sabbakhandhaloke sabbadhātuloke sabbaāyatanaloketi—

bhikkhu sato kiñcanaṁ sabbaloke.

<b>Ādānasatte iti pekkhamāno</b>ti ādānasattā vuccanti ye rūpaṁ ādiyanti upādiyanti gaṇhanti parāmasanti abhinivisanti;

vedanaṁ …pe…

saññaṁ …

saṅkhāre …

viññāṇaṁ …

gatiṁ …

upapattiṁ …

paṭisandhiṁ …

bhavaṁ …

saṁsāraṁ …

vaṭṭaṁ ādiyanti upādiyanti gaṇhanti parāmasanti abhinivisanti.

<b>Itī</b>ti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ itīti.

<b>Pekkhamāno</b>ti pekkhamāno dakkhamāno dissamāno passamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti—

ādānasatte iti pekkhamāno.

<b>Pajaṁ imaṁ maccudheyye visattan</b>ti.

<b>Pajā</b>ti sattādhivacanaṁ maccudheyyā vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.

Pajā maccudheyye māradheyye maraṇadheyye sattā visattā āsattā laggā laggitā palibuddhā.

Yathā bhittikhile vā nāgadante vā bhaṇḍaṁ sattaṁ visattaṁ āsattaṁ laggaṁ laggitaṁ palibuddhaṁ, evameva pajā maccudheyye māradheyye maraṇadheyye sattā visattā āsattā laggā laggitā palibuddhāti—

pajaṁ imaṁ maccudheyye visattaṁ.

Tenāha bhagavā—

“Tasmā pajānaṁ na upādiyetha,

Bhikkhu sato kiñcanaṁ sabbaloke;

Ādānasatte iti pekkhamāno,

Pajaṁ imaṁ maccudheyye visattan”ti.

Saha gāthāpariyosānā …pe…

satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.

Bhadrāvudhamāṇavapucchāniddeso dvādasamo.