巴利《小部》· 大义释

<b>Āsaṁ na kubbantī</b>ti āsaṁ na kubbanti na janenti na sañjanenti na nibbattenti na abhinibbattenti.

<b>Kuhiñcī</b>ti kuhiñci kimhici katthaci ajjhattaṁ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vā.

<b>Loke</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloketi—

āsaṁ na kubbanti kuhiñci loke.

Tenāha bhagavā—

“Na kappayanti na purekkharonti,

Accantasuddhīti na te vadanti;

Ādānaganthaṁ gathitaṁ visajja,

Āsaṁ na kubbanti kuhiñci loke”ti.

<b>Sīmātigo brāhmaṇo tassa natthi,</b>

<b>Ñatvā va disvā va samuggahītaṁ;</b>

<b>Na rāgarāgī na virāgaratto,</b>

<b>Tassīdha natthi paramuggahītaṁ.</b>

<b>Sīmātigo brāhmaṇo tassa natthi, ñatvā va disvā va samuggahītan</b>ti.

<b>Sīmā</b>ti catasso sīmāyo—

sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, tadekaṭṭhā ca kilesā—

ayaṁ paṭhamā sīmā.

Oḷārikaṁ kāmarāgasaṁyojanaṁ, paṭighasaṁyojanaṁ, oḷāriko kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, tadekaṭṭhā ca kilesā—

ayaṁ dutiyā sīmā.

Anusahagataṁ kāmarāgasaṁyojanaṁ, paṭighasaṁyojanaṁ, anusahagato kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, tadekaṭṭhā ca kilesā—

ayaṁ tatiyā sīmā.

Rūparāgo arūparāgo māno uddhaccaṁ avijjā, mānānusayo bhavarāgānusayo avijjānusayo, tadekaṭṭhā ca kilesā—

ayaṁ catutthā sīmā.

Yato ca catūhi ariyamaggehi imā catasso sīmāyo atikkanto hoti samatikkanto vītivatto, so vuccati sīmātigo.

<b>Brāhmaṇo</b>ti sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo—

sakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti, vicikicchā bāhitā hoti, sīlabbataparāmāso bāhito hoti …pe…

asito tādi pavuccate sa brahmā.

<b>Tassā</b>ti arahato khīṇāsavassa.

<b>Ñatvā</b>ti paracittañāṇena vā ñatvā pubbenivāsānussatiñāṇena vā ñatvā.

<b>Disvā</b>ti maṁsacakkhunā vā disvā dibbacakkhunā vā disvā.

<b>Sīmātigo brāhmaṇo tassa natthi, ñatvā va disvā va samuggahītan</b>ti.

Tassa idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaranti gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhanti—

sīmātigo brāhmaṇo tassa natthi ñatvā va disvā va samuggahītaṁ.

<b>Na rāgarāgī na virāgaratto</b>ti.

<b>Rāgarattā</b> vuccanti ye pañcasu kāmaguṇesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.

Virāgarattā vuccanti ye rūpāvacaraarūpāvacarasamāpattīsu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.

<b>Na rāgarāgī na virāgaratto</b>ti yato kāmarāgo ca rūparāgo ca arūparāgo ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.

Ettāvatā na rāgarāgī na virāgaratto.

<b>Tassīdha natthi paramuggahītan</b>ti.

<b>Tassā</b>ti arahato khīṇāsavassa.

Tassa idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaranti gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhanti—

tassīdha natthi paramuggahītaṁ.

Tenāha bhagavā—

“Sīmātigo brāhmaṇo tassa natthi,

Ñatvā va disvā va samuggahītaṁ;

Na rāgarāgī na virāgaratto,

Tassīdha natthi paramuggahītan”ti.

Suddhaṭṭhakasuttaniddeso catuttho.