Mahāniddesa · MND11 · 11. Kalahavivādasuttaniddesa

Icchāya asantyā asaṁvijjamānāya natthi anupalabbhamānāya mamattā natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—

mnd11:88.9

88.10

icchāyasantyā na mamattamatthi.

mnd11:88.10

89.1

Rūpe vibhūte na phusanti phassāti.

mnd11:89.1

89.2

Rūpeti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ.

mnd11:89.2

89.3

Rūpe vibhūteti catūhākārehi rūpaṁ vibhūtaṁ hoti—

mnd11:89.3

89.4

ñātavibhūtena, tīraṇavibhūtena, pahānavibhūtena, samatikkamavibhūtena.

mnd11:89.4

89.5

Kathaṁ ñātavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti?

mnd11:89.5

89.6

Rūpaṁ jānāti—

mnd11:89.6

89.7

“yaṁ kiñci rūpaṁ sabbaṁ rūpaṁ cattāri ca mahābhūtāni catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpan”ti jānāti passati.

mnd11:89.7

89.8

Evaṁ ñātavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti.

mnd11:89.8

90.1

Kathaṁ tīraṇavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti?

mnd11:90.1

90.2

Evaṁ ñātaṁ katvā rūpaṁ tīreti, aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato ītito upaddavato bhayato upasaggato calato pabhaṅguto adhuvato atāṇato aleṇato asaraṇato rittato tucchato suññato anattato ādīnavato vipariṇāmadhammato asārakato aghamūlato vadhakato vibhavato sāsavato saṅkhatato mārāmisato jātidhammato jarādhammato byādhidhammato maraṇadhammato, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammato saṅkilesikadhammato samudayato atthaṅgamato, assādato ādīnavato nissaraṇato tīreti.

mnd11:90.2

90.3

Evaṁ tīraṇavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti.

mnd11:90.3

91.1

Kathaṁ pahānavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti?

mnd11:91.1

91.2

Evaṁ tīrayitvā rūpe chandarāgaṁ pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti.

mnd11:91.2

91.3

Vuttañhetaṁ bhagavatā—

mnd11:91.3

91.4

“yo, bhikkhave, rūpasmiṁ chandarāgo taṁ pajahatha.

mnd11:91.4

91.5

Evaṁ taṁ rūpaṁ pahīnaṁ bhavissati ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhamman”ti.

mnd11:91.5

91.6

Evaṁ pahānavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti.

mnd11:91.6

92.1

Kathaṁ samatikkamavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti.

mnd11:92.1

92.2

Catasso arūpasamāpattiyo paṭiladdhassa rūpā vibhūtā honti vibhāvitā atikkantā samatikkantā vītivattā.

mnd11:92.2

92.3

Evaṁ samatikkamavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti.

mnd11:92.3

92.4

Imehi catūhi kāraṇehi rūpaṁ vibhūtaṁ hoti.

mnd11:92.4

93.1

Rūpe vibhūte na phusanti phassāti.

mnd11:93.1

93.2

Rūpe vibhūte vibhāvite atikkante samatikkante vītivatte pañca phassā na phusanti—

mnd11:93.2

93.3

cakkhusamphasso, sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso, kāyasamphassoti—

mnd11:93.3

93.4

rūpe vibhūte na phusanti phassā.

mnd11:93.4

94.1

Tenāha bhagavā—

mnd11:94.1

95.1

“Nāmañca rūpañca paṭicca phasso,

mnd11:95.1

95.2

Icchānidānāni pariggahāni;

mnd11:95.2

95.3

Icchāyasantyā na mamattamatthi,

mnd11:95.3

95.4

Rūpe vibhūte na phusanti phassā”ti.

mnd11:95.4

96.1

Kathaṁ sametassa vibhoti rūpaṁ,

mnd11:96.1

96.2

Sukhaṁ dukhañcāpi kathaṁ vibhoti;

mnd11:96.2

96.3

Etaṁ me pabrūhi yathā vibhoti,

mnd11:96.3

96.4

Taṁ jāniyāmāti me mano ahu.

mnd11:96.4

97.1

Kathaṁ sametassa vibhoti rūpanti.

mnd11:97.1

97.2

Kathaṁ sametassāti kathaṁ sametassa kathaṁ paṭipannassa kathaṁ iriyantassa kathaṁ vattentassa kathaṁ pālentassa kathaṁ yapentassa kathaṁ yāpentassa rūpaṁ vibhoti vibhāvīyati atikkamīyati samatikkamīyati vītivattīyatīti—

mnd11:97.2

97.3

kathaṁ sametassa vibhoti rūpaṁ.

mnd11:97.3

98.1

Sukhaṁ dukhañcāpi kathaṁ vibhotīti sukhañca dukkhañca kathaṁ vibhoti vibhāvīyati atikkamīyati samatikkamīyati vītivattīyatīti—

mnd11:98.1

98.2

sukhaṁ dukhañcāpi kathaṁ vibhoti.

mnd11:98.2

99.1

Etaṁ me pabrūhi yathā vibhotīti.

mnd11:99.1

99.2

Etanti yaṁ pucchāmi yaṁ yācāmi yaṁ ajjhesāmi yaṁ pasādemīti—

mnd11:99.2

99.3

etaṁ.

mnd11:99.3

99.4

Me pabrūhīti me pabrūhi ācikkha desehi paññapehi paṭṭhapehi vivara vibhaja uttānīkarohi pakāsehīti—

mnd11:99.4

99.5

etaṁ me pabrūhi.

mnd11:99.5

99.6

Yathā vibhotīti yathā vibhoti vibhāvīyati atikkamīyati samatikkamīyati vītivattīyatīti—

mnd11:99.6

99.7

etaṁ me pabrūhi yathā vibhoti.

mnd11:99.7

100.1

Taṁ jāniyāmāti me mano ahūti.

mnd11:100.1

100.2

Taṁ jāniyāmāti taṁ jāneyyāma ājāneyyāma vijāneyyāma paṭivijāneyyāma paṭivijjheyyāmāti—

mnd11:100.2

100.3

taṁ jāniyāma.

mnd11:100.3

100.4

Iti me mano ahūti iti me mano ahu, iti me cittaṁ ahu, iti me saṅkappo ahu, iti me viññāṇaṁ ahūti—

mnd11:100.4

100.5

taṁ jāniyāma iti me mano ahu.

mnd11:100.5

101.1

Tenāha so nimmito—

mnd11:101.1

102.1

“Kathaṁ sametassa vibhoti rūpaṁ,

mnd11:102.1

102.2

Sukhaṁ dukhañcāpi kathaṁ vibhoti;

mnd11:102.2

102.3

Etaṁ me pabrūhi yathā vibhoti,

mnd11:102.3

102.4

Taṁ jāniyāmāti me mano ahū”ti.

mnd11:102.4

103.1

Na saññasaññī na visaññasaññī,

mnd11:103.1

103.2

Nopi asaññī na vibhūtasaññī;

mnd11:103.2

103.3

Evaṁ sametassa vibhoti rūpaṁ,

mnd11:103.3

103.4

Saññānidānā hi papañcasaṅkhā.

mnd11:103.4

104.1

Na saññasaññī na visaññasaññīti.

mnd11:104.1

104.2

Saññasaññino vuccanti ye pakatisaññāya ṭhitā, napi so pakatisaññāya ṭhito.

mnd11:104.2

104.3

Visaññasaññino vuccanti ummattakā ye ca khittacittā, napi so ummattako, nopi khittacittoti—

mnd11:104.3

104.4

na saññasaññī na visaññasaññī.

mnd11:104.4

105.1

Nopi asaññī na vibhūtasaññīti.

mnd11:105.1

105.2

Asaññino vuccanti nirodhasamāpannā ye ca asaññasattā, napi so nirodhasamāpanno, napi asaññasatto.

mnd11:105.2

105.3

Vibhūtasaññino vuccanti ye catunnaṁ arūpasamāpattīnaṁ lābhino, napi so catunnaṁ arūpasamāpattīnaṁ lābhīti—

mnd11:105.3

105.4

nopi asaññī na vibhūtasaññī.

mnd11:105.4

106.1

Evaṁ sametassa vibhoti rūpanti.

mnd11:106.1

106.2

Idha bhikkhu sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

mnd11:106.2

106.3

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte ākāsānañcāyatanasamāpattipaṭilābhatthāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti āruppamaggasamaṅgīti.

mnd11:106.3

106.4

Evaṁ sametassa evaṁ paṭipannassa evaṁ iriyantassa evaṁ vattentassa evaṁ pālentassa evaṁ yapentassa evaṁ yāpentassa rūpaṁ vibhoti vibhāvīyati atikkamīyati samatikkamīyati vītivattīyatīti—

mnd11:106.4

106.5

evaṁ sametassa vibhoti rūpaṁ.

mnd11:106.5

107.1

Saññānidānā hi papañcasaṅkhāti.

mnd11:107.1

107.2

Papañcāyeva papañcasaṅkhā taṇhāpapañcasaṅkhā, diṭṭhipapañcasaṅkhā, mānapapañcasaṅkhā saññānidānā saññāsamudayā saññājātikā saññāpabhavāti—

mnd11:107.2

107.3

saññānidānā hi papañcasaṅkhā.

mnd11:107.3

108.1

Tenāha bhagavā—

mnd11:108.1

109.1

“Na saññasaññī na visaññasaññī,

mnd11:109.1

109.2

Nopi asaññī na vibhūtasaññī;

mnd11:109.2

109.3

Evaṁ sametassa vibhoti rūpaṁ,

mnd11:109.3

109.4

Saññānidānā hi papañcasaṅkhā”ti.

mnd11:109.4

110.1

Yaṁ taṁ apucchimha akittayī no,

mnd11:110.1

110.2

Aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi;

mnd11:110.2

110.3

Ettāvataggaṁ nu vadanti heke,

mnd11:110.3

110.4

Yakkhassa suddhiṁ idha paṇḍitāse;

mnd11:110.4

110.5

Udāhu aññampi vadanti etto.

mnd11:110.5

111.1

Yaṁ taṁ apucchimha akittayī noti.

mnd11:111.1

111.2

Yaṁ taṁ apucchimha ayācimha ajjhesimha pasādayimha.

mnd11:111.2

111.3

Akittayī noti kittitaṁ pakittitaṁ ācikkhitaṁ desitaṁ paññapitaṁ paṭṭhapitaṁ vivaṭaṁ vibhattaṁ uttānīkataṁ pakāsitanti—

mnd11:111.3

111.4

yaṁ taṁ apucchimha akittayī no.

mnd11:111.4

112.1

Aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhīti.

mnd11:112.1