巴利《小部》· 大义释

Tassa evaṁ ārakkhato gopayato te bhogā vippalujjanti.

So vippayogamūlakampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Evampi kissati parikissati parikilissatīti—

sa cāpi methune yutto, mandova parikissati.

Tenāha bhagavā—

“Paṇḍitoti samaññāto,

ekacariyaṁ adhiṭṭhito;

Sa cāpi methune yutto,

mandova parikissatī”ti.

<b>Etamādīnavaṁ ñatvā,</b>

<b>Muni pubbāpare idha;</b>

<b>Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā,</b>

<b>Na nisevetha methunaṁ.</b>

<b>Etamādīnavaṁ ñatvā, muni pubbāpare idhā</b>ti.

<b>Etan</b>ti pubbe samaṇabhāve yaso ca kitti ca, aparabhāge buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattassa ayaso ca akitti ca;

etaṁ sampattiṁ vipattiñca.

<b>Ñatvā</b>ti jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.

<b>Munī</b>ti.

<b>Monaṁ</b> vuccati ñāṇaṁ.

Yā paññā pajānanā …pe… saṅgajālamaticca so muni.

<b>Idhā</b>ti imissā diṭṭhiyā imissā khantiyā imissā ruciyā imasmiṁ ādāye imasmiṁ dhamme imasmiṁ vinaye imasmiṁ dhammavinaye imasmiṁ pāvacane imasmiṁ brahmacariye imasmiṁ satthusāsane imasmiṁ attabhāve imasmiṁ manussaloketi—

etamādīnavaṁ ñatvā muni pubbāpare idha.

<b>Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā</b>ti.

Dvīhi kāraṇehi ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya—

pabbajjāsaṅkhātena vā gaṇāvavassaggaṭṭhena vā.

Kathaṁ pabbajjāsaṅkhātena ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya?

Sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyya.

Evaṁ pabbajjāsaṅkhātena ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya.

Kathaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya?

So evaṁ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭiseveyya appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.

So eko gaccheyya, eko tiṭṭheyya, eko nisīdeyya, eko seyyaṁ kappeyya, eko gāmaṁ piṇḍāya paviseyya, eko paṭikkameyya, eko raho nisīdeyya, eko caṅkamaṁ adhiṭṭheyya, eko careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyya.

Evaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena <b>ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyyā</b>ti—

ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya, thiraṁ kareyya, daḷhaṁ samādāno assa, avaṭṭhitasamādāno assa kusalesu dhammesūti—

ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā.

<b>Na nisevetha methunan</b>ti.

<b>Methunadhammo</b> nāma yo so asaddhammo gāmadhammo …pe…

taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.

Methunadhammaṁ na seveyya na niseveyya na saṁseveyya na paṭiseveyya na careyya na samācareyya na samādāya vatteyyāti—

na nisevetha methunaṁ.

Tenāha bhagavā—

“Etamādīnavaṁ ñatvā,

Muni pubbāpare idha;

Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā,

Na nisevetha methunan”ti.

<b>Vivekaññeva sikkhetha,</b>

<b>etaṁ ariyānamuttamaṁ;</b>

<b>Na tena seṭṭho maññetha,</b>

<b>sa ve nibbānasantike.</b>

<b>Vivekaññeva sikkhethā</b>ti.

<b>Viveko</b>ti tayo vivekā—

kāyaviveko, cittaviveko, upadhiviveko.

Katamo kāyaviveko …pe…

ayaṁ upadhiviveko.

Kāyaviveko ca vivekaṭṭhakāyānaṁ nekkhammābhiratānaṁ.

Cittaviveko ca parisuddhacittānaṁ paramavodānappattānaṁ.

Upadhiviveko ca nirūpadhīnaṁ puggalānaṁ visaṅkhāragatānaṁ.

<b>Sikkhā</b>ti tisso sikkhā—

adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā …pe…

ayaṁ adhipaññāsikkhā.

<b>Vivekaññeva sikkhethā</b>ti vivekaññeva sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—

vivekaññeva sikkhetha.

<b>Etaṁ ariyānamuttaman</b>ti.

<b>Ariyā</b> vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca paccekabuddhā ca.

Ariyānaṁ etaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ yadidaṁ vivekacariyāti—

etaṁ ariyānamuttamaṁ.

<b>Na tena seṭṭho maññethā</b>ti.

Kāyavivekacariyāya unnatiṁ na kareyya, unnamaṁ na kareyya, mānaṁ na kareyya, thāmaṁ na kareyya, thambhaṁ na kareyya, na tena mānaṁ janeyya, na tena thaddho assa patthaddho paggahitasiroti—

tena seṭṭho na maññetha.

<b>Sa ve nibbānasantike</b>ti.

So nibbānassa santike sāmantā āsanne avidūre upakaṭṭheti—

sa ve nibbānasantike.

Tenāha bhagavā—

“Vivekaññeva sikkhetha,

etaṁ ariyānamuttamaṁ;

Na tena seṭṭho maññetha,

sa ve nibbānasantike”ti.

<b>Rittassa munino carato,</b>

<b>kāmesu anapekkhino;</b>

<b>Oghatiṇṇassa pihayanti,</b>

<b>kāmesu gadhitā pajā.</b>

<b>Rittassa munino carato</b>ti.

Rittassa vivittassa pavivittassa, kāyaduccaritena rittassa vivittassa pavivittassa.

Vacīduccaritena …pe…

manoduccaritena …

rāgena …

dosena …

mohena …

kodhena …

upanāhena …

makkhena …

paḷāsena …

issāya …

macchariyena …

māyāya …

sāṭheyyena …

thambhena …

sārambhena …

mānena …

atimānena …

madena …

pamādena …

sabbakilesehi …

sabbaduccaritehi …

sabbadarathehi …

sabbapariḷāhehi …

sabbasantāpehi …

sabbākusalābhisaṅkhārehi rittassa vivittassa pavivittassa.

<b>Munino</b>ti.

<b>Monaṁ</b> vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.

<b>Carato</b>ti carato viharato iriyato vattato pālayato yapayato yāpayatoti—

rittassa munino carato.

<b>Kāmesu anapekkhino</b>ti.

<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—

vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…

ime vuccanti vatthukāmā …pe…

ime vuccanti kilesakāmā.

Vatthukāme parijānitvā kilesakāme pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvā kāmesu anapekkhamāno cattakāmo vantakāmo muttakāmo pahīnakāmo paṭinissaṭṭhakāmo, vītarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—

kāmesu anapekkhino.

<b>Oghatiṇṇassa pihayanti, kāmesu gadhitā pajā</b>ti.

<b>Pajā</b>ti sattādhivacanaṁ pajā kāmesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.